dinsdag 26 december 2023

Plagiaat

Beter goed gejat dan slecht bedacht. Die woorden beschrijven volledig waar het in dit geval om draait. Nadat ik had bedacht waarover ik wilde schrijven, kwam deze uitdrukking al vrij snel bovendrijven.

Inmiddels heb ik vaak en soms letterlijk teksten overgenomen. Laat ik maar open kaart spelen. Niet dat er nu een last van mijn schouders valt, want naar mijn idee gaat het hierbij absoluut niet om plagiaat. Zolang ik op mijn amateuristische niveau slechts schrijfsels van mijzelf nogmaals gebruik, blijf ik buiten dit schimmige gebied. Toch?

Wanneer ik bijvoorbeeld een blog heb geschreven met de intentie om deze online te verspreiden, doe ik dat natuurlijk alleen als ik ermee kan leven, mij er goed bij voel. Hoewel de ene tekst met meer gemak uit mijn hoofd rolt dan de andere, een eitje zal ik het schrijven never nooit noemen. Het daarna redigeren van het verhaaltje vreet ook nog heel wat tijd en energie. Na tig keer opnieuw de tekst lezen ziet het eindresultaat er vaak nogal anders uit.

Als ik tevreden ben met het eindresultaat, waarom zou ik deze dan niet mogen gebruiken voor een van de andere bestemmingen waar ik wel eens voor schrijf. Zo oneindig is mijn creativiteit niet. Noem het zoiets als twee vliegen in één klap. Of drie. Een enkele keer gebeurt dit zonder aanpassen van de tekst. Als ik een passend alternatief weet te bedenken zal ik nog wel de titel vervangen. Dit om nog enigszins een waan van originaliteit te geven. Maar het liefst gooi ik er wel een lik verf overheen. Een ander woordgebruik, een nieuwe opbouw en zo mogelijk een vervangende titel.

De beste dingen in het leven zijn gratis. Ook zo’n bekende wijsheid die op een specifiek moment kwam opzetten. Het was in de aanloop naar het 60-jarig huwelijksfeest van mijn ouders. Op de uitnodiging naar vrienden en familie hadden mijn ouders te kennen gegeven geen cadeaus te verwachten. Als kinderen wilden wij daarop inspelen door iets te doen met die beste dingen uit het leven. Aangezien ook mijn fantasie niet zo toereikend is als ik zou willen, zocht ik steun op het internet. Daarbij stuitte ik op een veelvoud van dergelijke zinnen, meestal ondersteund door leuke afbeeldingen. Inderdaad bleek maar weer dat lachen, knuffelen, familie, liefde, goede herinneringen en ook het hebben van vrienden helemaal gratis is.

Dit mondde uit in vier placemats voor mijn ouders. Met daarop de betreffende tekst, enkele daarbij behorende afbeeldingen en daaronder enkele foto’s van ons gezin. Een groot succes als ik kijk naar hun reactie en het nog steeds dagelijks gebruik ervan. Leuker had ik het zelf niet kunnen bedenken, dus toegegeven, beter goed gejat dan slecht bedacht. Wie ik daarmee voor het hoofd stoot weet ik eigenlijk niet en wat voor consequenties daaraan zouden kunnen hangen ook niet.

Toen ik onlangs dezelfde tekst inclusief afbeeldingen ook gebruikte voor een nieuwjaarswens, kreeg ik te horen dat die woorden, hoe treffend ook, inmiddels al wel heel oud zijn. Als diegenen dat wist, dan wisten anderen dat waarschijnlijk ook. Val ik even door de mand. Ergens was ik eigenlijk ook wel opgelucht. Was het jatten nu minder erg?

woensdag 6 december 2023

Ducttape

Destijds kreeg ik de uitnodiging om mee te gaan naar Terschelling. Een midweek, met een aantal anderen. Natuurlijk, wat een geweldig vooruitzicht. Zo begon mijn betrokkenheid bij wat een mooie stichting zou worden.

Over het moment wanneer de vraag tot meedoen bij mij kwam twijfel ik. Feitelijk doet dat er natuurlijk totaal niet toe, maar toch. Volgens mij was op Sailwise-eiland Robinson Crusoë het idee al door Hinke en Chantal, waar zij als vrijwilligers waren, aan mij geopperd. Ik kan mij herinneren dat ik tijdens een vakantie met hen daarover sprak. Volgens Hinke was het echter enkele weken later, na een dagje shoppen, toen Chantal en zij ‘s avonds bij mij aten. Dat moment weet ik ook nog, dus haar verhaal zal wel kloppen.

Sowieso vroegen zij tijdens een zeilvakantieweek aan mij wat voor ogenschijnlijk onmogelijke vakantiewens ik nog had. Daarop kon ik alleen maar die ene ultieme wens uiten, ooit ontstaan na het zien van ‘3 op reis’ of iets dergelijks. De presentator zat in Lapland op een slee, voortgetrokken door Huskies. Omgeven door veel sneeuw en uitgestrekte bossen. Dat wilde ik ook wel eens doen.

Samen met Paul bespraken zij het plan om onder het motto ‘hoezo, bestaat niet?’  grensverleggende activiteiten te organiseren voor mensen met een fysieke beperking. Om dit uit te proberen werd er besloten om onder meer met mij enkele dagen naar Terschelling te gaan. We verbleven in een deels aangepaste boerderij en ondernamen enkele activiteiten, zoals blokarten op het strand en een huifkartocht door de duinen. Een half jaar later werd dit vervolgd met een enkele dagen in Zuid-Limburg. Wederom zoveel maanden verder volgde een trip naar ergens in de Vogezen. Daar waren de hoogtepunten toch wel het wandelen met de joëlettes (Google maar eens) en het door de bossen snellen, daarbij zittend op een karretje en voortgetrokken door Huskies.

Daarna werd binnen een jaar De Hinkelaar opgericht. Sindsdien heb ik verscheidene malen aan hun grensverleggende activiteiten, noem het vakanties, meegedaan. Natuurlijk herinner ik mij de spectaculaire reis naar de Alpen. Al is het alleen maar omdat ik daar ook nog een kleine week in het ziekenhuis moest liggen. Maar dat terzijde. Vastgebonden op een skelter, met achterop iemand staand om te sturen en remmen, een berg afdenderen via een verre van geplaveide route. De volgende dag nog paragliden boven het meer van Annecy.

Maar ook denk ik aan onderdompelen in de zee, fietsen op een duofiets, vliegen boven Texel, op een joëlette door de bossen over omgevallen boomstammen en aan heel veel meer. Aan mij werd gevraagd waar ik aan moet denken bij De Hinkelaar. Ik heb zelf veel meegemaakt met hen, maar nog veel meer ervaringsverhalen gehoord. Dit alles kan ik inmiddels samenvatten in twee woorden: vertrouwen en ducttape.

Eind vorig jaar vroegen Hinke en Paul, het bestuur van De Hinkelaar, aan een aantal mensen om een kernteam te vormen om samen de nieuwe activiteiten op poten te zetten. Ook ik kreeg die vraag en zover als het mij lukt doe ik hier natuurlijk aan mee. Omdat ik kan stellen dat De Hinkelaar een wezenlijk onderdeel van mijn bestaan is, is geweest en hopelijk nog lang zal zijn.

maandag 13 november 2023

Pielemans

‘Dan gaan we nu alles aansluiten’, zei een van de vrouwen. Door deze opmerking kwam ik los uit een staat van opperste concentratie, die gewoonweg wel nodig was bij het voorgaande. Het ergste was op dat moment al achter de rug, dacht ik. Dat klopte dus slechts deels.

Sinds een aantal uren lag ik in het ziekenhuis. Voor enkele onderzoeken, die in horizontale positie nou eenmaal makkelijker uitvoerbaar zijn dan opgevouwen in een rolstoel. Helemaal als halverwege het lichaam de binnenkant moet worden bestudeerd.

Met een MRI-scan waren eerder die dag de nieren doorgelicht en zojuist werd ik op de afdeling urologie geprepareerd voor een urodynamisch onderzoek. Mijn broek werd naar beneden gestroopt, enkele plakkers werden tussen mijn billen geplaatst en in het midden werd daar iets naar binnen gedrukt. Aan de voorkant werd er ook een slangetje in mijn pielemans geschoven. Een dunne, maar nog altijd te dik. Even later bleek dit dus pas de eerste helft.

Al jarenlang leef ik in onmin met mijn blaas. Noem het indirect, maar met MS als grote boosdoener. Tijdens mijn vorige leven stond ik op een gegeven moment meer bij een toilet of boom dan elders. En wilde ik daarna nogal opgelucht het alledaagse weer voortzetten, voelde ik opnieuw aandrang. Daarop kreeg ik een condoomkatheter. Een soort van dik condoom met lijm om niet van mijn pielemans af te glijden en een lange slang richting urinezak aan mijn been. Feitelijk was dit een geweldige en ook stress besparende oplossing, met als keerzijde dat die lijm soms losliet. Wat een gezeik!

Zo’n acht jaar geleden kreeg ik mijn SP-katheter, een leiding rechtstreeks vanuit de blaas. Afkloppen, ik durf dit ideaal te noemen. Gelukkig heb ik geen problemen met de opening in mijn blaas, al ken ik van ook andere, zeer nare verhalen. Een wel onprettige bijkomstigheid zijn de vele blaasontstekingen, met alle gevolgen dien. In mijn geval heb ik gelukkig dan nauwelijks pijn, wel is er sprake van al dan niet flinke koorts. Die eeuwige antibiotica die ik vaak krijg voorgeschreven verafschuw ik. Hoewel eigenlijk altijd zeer effectief, drukken ze een belemmerende stempel op mijn bestaan. Heb ik een keuze? Ja, nee.

Met enige regelmaat heb ik wel eens blaaspijnen. Eerder heb ik daartoe wel eens botox in mijn blaaswand geïnjecteerd gekregen. Toen ik onlangs een dergelijk verzoek deed werd dit afgewezen, om eerst middels een dagopname enkele onderzoeken te doen. Prima, zo’n APK is altijd handig. Daarom lag ik dus op bed met een slangetje in mijn pielemans. Mijn blaas werd leeggemaakt en daarna gevuld tot ik signalen gaf dat ik aandrang voelde. Dat was al vrij snel overduidelijk. Behalve dat ik kippenvel krijg, begin ik ook te gapen. Om te testen ging het vullen nog even door. Dat deed zeer en ik begon te lekken van voren. Hoe goed mijn sluitspier normaal gesproken ook is, hier was de druk te groot.

In mijn nieren bleken weer steentjes te zitten die er binnenkort worden uitgehaald. Omdat mijn blaas is gekrompen en deze weer wat elastischer te maken, krijg ik toch ook botox geïnjecteerd. Ben ik eigenwijs als ik zoiets al dacht?

Trouwens, driemaal raden hoe dat gaat.

donderdag 2 november 2023

Zinvol

Eerder dan op dat moment zelf had ik er nauwelijks bij stil gestaan. Helemaal niet eigenlijk.

Omdat ik niet besefte dat ik onbewust ergens naar verlangde, kon ik het ook niet missen. Terugkijkend kan ik zeggen dat er tijdens de zomerbreak door sleur wel soms leegte voelbaar was. Ter plekke wijdde zo’n vacuüm dan aan verveling en wist deze met alternatieve bezigheden te vullen.

Het was een extra lekkere binnenkomer dat ik naar Hedon mocht gaan. Het walhalla waar ik gedurende het jaar vaker kom. Afhankelijk van het aanbod is de regelmaat nogal wisselend. Van om het kwartaal tot soms wekelijks, als er enkele ‘must see’-concerten strak op elkaar geboekt zijn. De overweging om dan maar een van de bezoeken gewoon te skippen klinkt logisch natuurlijk, maar is dat niet voor mij. Geert telt zijn zegeningen.

Hoe dan ook, vrijdag 15 september mocht ik mij na lange tijd daar weer melden. Door diezelfde zomervakantie was de afspraak al weken eerder gemaakt. Die ochtend meldde ik mij, samen met de projectleidster van Toegankelijk Zwolle, daar om een gesprek te hebben over onder meer de toegankelijkheid - en dus ook de doorgankelijkheid en uitgankelijkheid - van het gebouw zelf en de beide concertzalen. Vanwege de locatie, maar zeker ook omdat het inhoudelijk een goed gesprek was, voelde ik na afloop een positieve vibe bezit van mij nemen en vrijwel tegelijkertijd kon ik dat gevoel ook wel verklaren.

Het voelt goed om mijzelf weer voor mooie doeleinden in te zetten. Dit soort activiteiten, lees vrijwilligerswerk, zijn voor mij waardevol. Bezigheden voor Toegankelijk Zwolle, zoals dit soort bewustmakende gesprekken, maar ook de tweemaandelijkse bijeenkomsten met andere ervaringsdeskundigen, voor ontmoeting en bespreking, het een zinvolle invulling van mijn leven. Dan moet ik ook over andere activiteiten hebben, zoals het werk voor de Vinexpress, de wijkkrant van Stadshagen, of het als ervaringsdeskundige betrokken zijn bij MEE-Samen. Daaromheen vormen de bezoekjes aan concert, schouwburg of bioscoop, net als de nodige sociale contacten de kerst op de taart. Oké, heel veel kersen. Kortom, fijn dat ik inmiddels weer de nodige afspraken in mijn agenda mag zetten.

Onlangs hoorde ik een item op de radio, waarbij werd gesproken over het gevoel dat de tijd ook sneller lijkt te gaan naarmate iemand ouder wordt. Aan het woord kwam een neurowetenschapper. Hij gaf als mogelijke verklaring dat naarmate mensen langer leven zij minder nieuwe ervaringen hebben en dus minder nieuwe situaties opslaan. Dus als er meer op de automatische piloot wordt geleefd en men in vaste patronen de tijd doorkomt, zullen de dagen als sneller worden ervaren. Oftewel, met een saai leven glijdt de tijd als zand door de vingers.

Begrijp mij goed, ook ik ervaar dat de tijd sneller gaat naarmate ik ouder word. Mijn agenda is echt niet dagelijks stampvol, maar die tijd is inderdaad gevuld. Kijk eens verder dan je neus lang is. Er is nog zoveel mogelijk om het leven zinvol aan te kleden. Omdat ik alleen maar kan spreken vanuit mijn eigen positie, kan ik dit standpunt niet geheel objectief bekijken. Neem mij niet kwalijk.

Misschien heb ik gewoon lekker lullen in mijn positie, maar ik geniet er wel van.

maandag 23 oktober 2023

Dubben

De wens is de vader van de gedachte. Waar ik woon heb ik het goed en ik wil hier dan ook graag blijven. Toch zijn er zorgen, waar ik al wel vaker over sprak. Groot mag ik die niet noemen en van 24/7 is zeker geen sprake. Maar geregeld zweeft de gedachte door mijn hoofd. Hoelang kan ik hier nog blijven wonen?

Deze vraag kan op twee manieren gesteld worden. Allereerst dus richting mijzelf. Tot wanneer mag ik als zelfstandige bij Fokus blijven. Met de mogelijkheid dat dit eindig is moet ik rekening houden. Al gaat het leven mij thans goed af, waar ik woon zijn inmiddels toch meerdere cliënten met MS geweest die de verhuisdozen weer moesten inpakken. Akkoord, de ziekte heeft 1000 gezichten. Maar toch! Ook kan de vraag richting Fokus worden gesteld. Hoelang kan deze club überhaupt nog blijven bestaan. Toegegeven, dit klinkt nogal pessimistisch en is misschien wat voorbarig. Er zijn ook geen signalen daartoe. Maar gelet op de huidige gang van zaken moet ik hier wel eens aan denken.

In beid gevallen durf ik de vraag stoer te beantwoorden dat dit heus niet zo’n vaart zal lopen. De woningbouwvereniging zal mij noch individueel noch in groepsverband zomaar verbannen naar elders. Een alternatief voor Fokus is er niet. Trouwens, ooit hoorde ik uit Den Haag de door velen gedeelde uitspraak dat zorg a la Fokus het voorbeeld is van zoals zorg zou moeten zijn. Ik baseer mij hierbij op uitspraken van zo’n 10 jaar geleden. In die tijd hing het voortbestaan van Fokus voor even aan een zijden draadje.

Onlangs had ik via videobellen contact met iemand op Sicilië. Qua MS verkeerd hij in dezelfde situatie als ik. Maar hij heeft de pech dat hij daar woont en niet de mooie voorzieningen die ik heb kan ervaren. Van Fokus, van WMO, van Nederland. Hij woont daar noodgedwongen in een bejaardenhuis. Een vriendin van mij was daar en hield zijn telefoon vast. Hij wilde mijn woning zien. Iemand anders liep met de camera bij mij rond. Met enig schaamrood toonde ik mijn appartement en de verschillende materiële voorzieningen waar ik gebruik van mag maken, zoals mijn rolstoel en het programma voor spraakherkenning op mijn laptop. Hij kon zijn mooiere uitzicht daartegenin brengen. Hij had gelijk, maar een 1-1 vind ik dat zeker niet. Inmiddels is een voor hem geschikte elektrische rolstoel aanstaande. Super natuurlijk, al moet hij die wel zelf betalen.

Vragen over welke toekomst dan ook kan ik niet voorspellen. Is er betreffende het personeelstekort sprake van een zich vanzelf herstellende dip of betreft het een neverending story en zal de stekker eruit worden getrokken. Los daarvan, kan Fokus blijven bestaan gelet op de financiering. Hoe deze exact verloop weet ik eerlijk gezegd niet. Iets met een subsidiepotje. Dat klinkt fijn en ik ben dankbaar daarvoor. Maar dat geeft mij ook een bijsmaak. Deze kan ook dichtgedraaid worden.

Of moet ik niet zo dubben. Zorgen maken is trouwens ook niet goed voor de persoonlijke gezondheid. Het zal in ieder geval niet helpen. Laat ik dan ook maar dankbaar zijn voor wat ik kan en mag in het leven en niet teveel vooruit kijken.

donderdag 12 oktober 2023

Gratis

’Gaan we nog wat doen, Tan?’. Mijn ouders onderling, maar ook in andere samenstellingen is er in ons gezin het afgelopen jaar over gesproken. Een gemiddelde trouwdag wordt nog wel eens door een der betrokkenen vergeten, maar deze editie moet gewoon dubbeldik onderstreept worden!

‘Is de wens er nog wel? Het is voor jullie immers geen vanzelfsprekendheid meer. Voel je absoluut niet verplicht!’ Met hun leeftijd is enige feestmoeheid te begrijpen. Weet, de door hen georganiseerde feesten en recepties zijn niet te tellen. Zo bleek ergens rond 1985 dat er in hun schuur 28 tuinstoelen opgeklapt stonden. Waarom? Bij gelegenheden kwamen er altijd veel mensen over de vloer bij hun thuis. Het geslaagde 25-jarig huwelijksfeest in 1988 smaakte voor hen kennelijk naar meer en voortaan werden er locaties uitgezocht

Natuurlijk wilde ik een blog schrijven over dit diamanten paar. Alleen al omdat zij mijn grootste fans zijn. Enig nadeel hierbij is een aan mijzelf opgelegd quotum. Zou ik met maximaal 530 woorden de liefde en waardering voor mijn ouders wel genoeg onder woorden kunnen brengen?

Op mijn manier ben ik getekend voor het leven. Gelukkig voel ik mij nu sterker dan ooit. Maar Ik heb een nogal donkere periode gekend. Mijn persoontje wist maar niet om te gaan met het ziekteproces. Ook andere, privéproblemen die toen speelden maakten mij radeloos. Papa en mama, jullie weten niet half hoe waardevol jullie voor mij waren in die periode. Ieder op een eigen manier. Door de zorg, door gesprekken, door er te zijn.

Zelfstandig de weg naar herstel vinden lukte mij niet. Terugkijkend, het proces wat ik heb doorlopen met bezoek aan een psychiater en deelname aan een mannenpraatgroep, is mooi geweest en geëindigd zoals ik nu ben. Door wanhoop wist ikzelf niet waarmee ik bezig was en wilde wegens twijfel eigenlijk met de ingeslagen route stoppen. Misschien was het wel dat ene pilletje wat de psychiater mij voorschreef. Ook die woorden van een vriend waren verhelderend. Maar zeker weten, en misschien weet hij dit zelf niet meer, was het die opmerking van mijn vader aan mij gericht. ‘Geert, verdomme, je blijft bij deze man en gaat niet weer switchen.’ Ik zette door, gelukkig!

Onlangs had ik een gesprek met mijn vader over 60 jaren getrouwd zijn. Wij spraken over herontdekken. Hoe hij mijn moeder in de loop der jaren steeds opnieuw heeft leren kennen. Over voortdurend oog blijven houden voor elkaar. Jeetje, ik heb net zo goed mijn ouders in de loop de jaren steeds weer herontdekt. Natuurlijk, ook mijn wijsheid komt met de jaren. Sinds ik mijn leven opnieuw moest leren leven ben ik beter in staat jullie belang voor mij te beseffen, laat staan te verwoorden. Destijds zal ik jullie betekenis niet onder woorden hebben gebracht, of sterker, gewoonweg niet hebben gezien. Natuurlijk, ik weet het, zo gaat dat nou eenmaal.

Wat hebben jullie veel voor mij gedaan. Jullie hebben mij gevormd, geleerd, beschermd, gestimuleerd, dus heel veel liefde gegeven. Wie ik nu ben, al heb ik dat zelf gedaan, zonder jullie was dit niet gelukt. Mama, papa, ik hou van jullie!

Hoe gratis ze ook waren, ik kreeg hen gewoon cadeau, mijn ouders zijn onbetaalbaar!

donderdag 21 september 2023

Boeg

Dat ik er destijds voor koos om een soort van APK te ondergaan is achteraf bekeken een misschien opmerkelijke, maar zeker ook verstandige keuze gebleken voor mij.

Zo’n vier jaar geleden was er een roerige fase in mijn bestaan. Geen zware depressie, maar wel enige instabiliteit. Waar ik mij tot dan toe zelfstandig en gelukkig voelde, zeker ook in de liefde, ontstond er onrust. Het waren twijfels of ik mijn beperking niet te passief benaderde. Berustte ik in mijn lot? Moest ik misschien mijn zelfstandigheid maar eens gaan vergroten?

Oftewel, ik was even de weg kwijt en wilde mijn twee-eenheid met MS eens flink onder de loep laten nemen. Heel even dacht ik aan een tijdelijk verblijf in Nieuw Unicum, een MS expertisecentrum in Zandvoort. Maar die fantasie over zorg, duinen en strandtenten was na een belletje meteen vervlogen. Jammer, mijn nadeel had een prettig voordeel kunnen hebben.

Het werd een traject binnen revalidatiecentrum De Vogellanden. Over enkele specialisaties had ik vooraf al mijn bedenkingen, maar ik zou openminded overal instappen. Het moge trouwens duidelijk zijn, zeker voor mijzelf, dat ik anno nu in een nogal andere hoedanigheid verkeer dan destijds. Het feit dat ik nu schrijf over de laconieke houding van toen, betreffende die enkele disciplines binnen het revalidatiecentrum, kan gerust met een korreltje zout genomen worden. Zo stoer was instabiele Geert toen echt niet.

De Logopediste hoefde ik na een eerste keer niet opnieuw te bezoeken. Behalve eigen twijfels, bleek zij ook geen meerwaarde te zien. De Psychologe bezocht ik enkele keren vaker. Praten, sparren is natuurlijk goed, helemaal in de fase waarin ik mij op dat moment bevond. Maar door mijn eerdere ervaringen bij psycholoog, psychiater en mannenpraatgroep had ik feitelijk niets nieuws te melden. Eigenwijs? Arrogant? Als ik van de kaart was, waarom kon ik mijzelf dan niet aanpakken? Zeg het maar. Ik ben ook maar een mens. Een Neuropsychologisch onderzoek, waarbij enkele cognitieve functies in kaart worden gebracht was zeker waardevol. Toch? En naar fysiotherapie ging ik zeer regelmatig. Net als naar de ergotherapeute, die ik nog steeds af en toe tref.

De diëtiste bezoeken vond ik stiekem wel spannend. Feitelijk zou ik mijn eetpatroon eens goed gaan analyseren. Dat kon wel eens confronterend worden, ik ben niet gek. Maar dat viel eigenlijk wel mee. Geadviseerd werd meer eiwitten te eten. Daarmee wordt spiermassa opgebouwd en is dus essentieel. Ook voor mij? Ja dus. Sindsdien eet ik veel kwark, aangevuld met onder meer een voorgeschreven, eiwitrijk voedingssupplement.. Onlangs kreeg ik een andere diëtist, omdat hoofdstuk Vogellanden werd gesloten. Nu pas? Prima. Zij adviseerde nog meer eiwitten en gaf mij een lijst met allerlei opties. Omdat ik veelal voor de makkelijke weg kies, werd het meer eieren en kwark.

Al eerder werd ik door een vriendin op de schokkende keerzijde van de zuivelindustrie gewezen, lees dierenleed. Met ‘zuivel is de duivel’ als nieuw motto stapte ik over op de eiwitrijke sojaproducten. Helaas kreeg ik nogal last van mijn maag. Natuurlijk had ik kunnen testen of dit niet gewoon een kwestie van wennen was. Maar daar had ik geen geduld voor en gooide het weer over die andere boeg.

Slap, ik weet het.